“Gió hoang” về với đại ngàn

Có lẽ, trong tất cả các thứ danh phẩm mà thiên hạ dùng để gọi như: "Vua”, "Vua voi”, "Vua thuốc”, "Vua của các cuộc tình”… thì cuối đời có lẽ cái tên mà một văn sỹ đã có lần đến thăm, bất chợt dùng gọi đã làm ông thích nhất: "Gió hoang đại ngàn”. Cách gọi này có lẽ đúng và tổng quát nhất về cuộc đời, tài năng cũng như bản tính Ama Kông ấy, nay đã về với đại ngàn ở tuổi 102.

 

 

Bộ đồ săn bắt voi của Ama Kông

 

Sinh ra để nổi tiếng

 

Vùng cao nguyên đất đỏ hùng vĩ Tây Nguyên, nơi có tới 40 dân tộc anh em sinh sống, trong nhiều người nổi tiếng thì có hai con người khi nói đến ai cũng biết đó là Nơ Trang Lơng và Vua săn voi Ama Kông. Nơ Trang Lơng nổi tiếng về cuộc chiến tranh du kích chống Pháp còn Ama Kông lại nổi tiếng về sự chinh phục của mình với đại ngàn, nhất là với loài voi hoang dữ.

 

Miền đất Tây Nguyên trước đây, các loài động vật của đại ngàn thì voi luôn được con người chú ý đến. Người ta quý voi nhưng người ta cũng sợ voi với bản tính hoang dã của nó. Săn bắt, chinh phục và thuần dưỡng voi trở thành loài vật có ích đã trở thành ước muốn của nhiều người nhưng không phải ai cũng có một khả năng và nghị lực này. Để bắt, chinh phục, thuần dưỡng voi đòi hỏi phải có một khả năng riêng biệt ngoài sức khỏe. Và sự ra đời của Ama Kông như một kỳ ban của tạo hóa để cho nghề săn voi ở đây nổi danh với thiên hạ và nổi danh về một con người!

 

Ama Kông sinh năm 1910 (1917 theo khai sinh) tại Bản Đôn, xã Krông Na, huyện Buôn Đôn (tỉnh Đắk Lắk). Thấy người ta bảo, lúc sinh ra, Ama Kông đã có những tướng mạo khác thường, mà nhìn tướng ấy không ai bảo sau này sẽ không làm được chuyện gì đó cho đời. Ama Kông tên thật là Y Prông Êban. Ông ngoại của Ama Kông có tên là Y Thu Knul, vốn là người từng nổi tiếng về săn bắt voi của Tây Nguyên. Sau, do cuộc đời bắt được tới 500 con voi và đã đem con voi đực màu trắng duy nhất sang làm quà cho vua Xiêm – La, nên đã được trọng đãi và ban tặng cho tên Khun Ju Nốp - Nghĩa là vua săn voi. Do không có con nên Kun Ju Nốp đã đem Ama Kông về nuôi dưỡng từ nhỏ.

 

Với khí phách bẩm sinh, lại được sớm ở gần vua săn voi Khun Ju Nốp – ông ngoại mình nên dường như "hạt giống” săn voi Ama Kông đã được đặt ươm vào một mảnh đất hết sức màu mỡ và thuận lợi. Là con người sinh ra của sự kết hợp giữa hoang vu và đại ngàn nên không như những người bình thường khác, năm 13 tuổi Ama Kông đã sớm bộc lộ tài năng và đam mê này. Cũng chính trong năm này, bằng con mắt "nhìn xa trông rộng” với đứa cháu ngoại mà mình đã có công nuôi dưỡng, Khun Ju Nốp đã chính thức cho Ama Kông tham gia đợt săn voi đầu tiên trong một đoàn thợ phụ.

 

Quả đúng như dự đoán và cái tài nhìn nhận của vua săn voi Khun Ju Nốp, chỉ sau chưa đầy 4 năm "hồ thợ”, đứa cháu ngoại của Khun Ju Nốp đã nhanh chóng trưởng thành và được đưa vào thợ chính trong săn voi năm 17 tuổi. Và cũng chính mùa săn voi của năm thứ đầu tiên làm thợ chính này, Ama Kông đã nhanh chóng đưa tên tuổi của mình rền vang Tây Nguyên, rền vang các phường săn voi khi chính thức bắt được tới 5 voi rừng thuộc loại hung dữ nhất trong các đàn voi rừng. Mỗi chuyến săn voi bình thường kéo dài khoảng 15 ngày, như vậy cứ trung bình 3 ngày Ama Kông bắt được 1 con. Việc này không chỉ đem lại sự kính phục mà còn mang đến kinh ngạc cho cả vua Khun Ju Nốp cũng như toàn bộ vùng Tây Nguyên rộng lớn hồi đó.

 

Những người đã từng tham gia bắt voi trong đội dũng tượng của Ama Kông cho biết có lẽ không có gì dũng mãnh, táo tợn và… đẹp mắt bằng việc được tận mắt chứng kiến ông thể hiện kỹ thuật bắt voi hết sức điêu luyện của mình. Con người ông lúc ấy, là sự kết hợp đến tột đỉnh của thăng hoa giữa sức lực con người và cơn cuồng phong dũng mãnh của đại ngàn. Nhiều kỹ thuật săn voi của ông đạt đến độ kỹ nghệ khi ông thúc voi nhà dồn voi rừng và quăng dây hết sức điệu nghệ, chính xác vào cổ, vào chân voi nhà để ghìm chân chúng lại khi có ý định dùng sức mạnh để vùng vẫy vượt về đại ngàn.

 

Bằng tài nghệ của riêng mình và việc tổ chức cánh quân săn voi, từ năm 17 tuổi đến khi Ama Kông bước vào tuổi 86 ông đã săn bắt, thuần dưỡng và chinh phục được tới 291 con voi. Trong những con voi này, đã có những con voi nổi tiếng được ông thuần dưỡng có tên là Khăm Thưng với sự thông minh và tài vô địch trong các Hội đua voi được tổ chức hằng năm ở Tây Nguyên. Năm 1996, tuy tuổi đã cao nhưng với bản chất "gió hoang” của đại ngàn thức giấc, ông đã tổ chức một đợt săn voi nữa trong đời. Thời gian này, tuy voi của Tây Nguyên và các vùng lân cận đã hiếm. Với bản chất sinh tồn để tồn tại với thiên nhiên nên chúng đã trở nên ranh khôn. Nhưng trước tài năng của Ama Kông, voi rừng vẫn bị khuất phục. Và trong lần săn voi cuối đời này, ông đã ghi một dấu ấn khá đậm nét nữa khi đem về buôn, về đất Tây Nguyên tới 7 con voi săn bắt được.

 

 

Ama Kông – con người của huyền thoại

 

Huyền thoại vùng đất bazan

 

Tài năng của Ama Kông về săn voi có lẽ chỉ thua ông ngoại mình về số đầu voi rừng đã săn bắt được và trở thành kỷ lục thứ 2 về săn voi trên vùng đất Tây Nguyên đến nay chưa ai phá được. Bằng tài năng riêng biệt, ông đã trở thành con người huyền thoại, được các anh em dân tộc trên vùng đất đỏ bazan này lấy làm niềm tự hào cho mình.

 

Tiếp tục làm nghề săn bắt voi trong rừng, bằng sự kính trọng ông đã được nhiều người gọi là vua Voi của Cao Nguyên trung phần. Khả năng của ông đã vượt qua biên giới quốc gia khi ông đem voi tặng cho vua Thái Lan, vua Lào. Khả năng của ông cũng đã được nhiều nhân vật nổi tiếng một thời chú ý đến như được Hoàng đế Bảo Đại mời đi săn, được Tổng thống Ngô Đình Diệm ưu ái khi ông đem tặng một con voi trắng… Không chỉ đam mê với nghề săn voi, do ý thức được vai trò của voi và những đóng góp của mình nên ông không nề hà đem rất nhiều voi để tặng cho cách mạng. Nhờ những con voi rừng thuần dưỡng của ông mà việc gùi đạn dược vũ khí và gùi lương thực cho bộ đội đã đỡ đi rất nhiều. Chính bằng sự đóng góp này của ông cho Cách mạng nên ông đã được Bác Hồ tặng giấy khen và kèm theo khoản tiền thưởng 50 nghìn do những đóng góp của ông vào năm 1954.

 

Ama Kông là người đa tài, đây là điều không ai dám phủ nhận về con người ông. Không chỉ săn voi, ông còn thổi được hầu hết các nhạc cụ của các dân tộc trên mảnh đất Tây Nguyên và đào hoa về các cuộc tình. Những cuộc tình do sự ngưỡng mộ về tài năng và sức lực đã đem đến cho ông 4 người phụ nữ - 4 người vợ. Hiện tại, ông có 21 người con, 118 cháu, chắt.

 

Từ săn voi trở thành vua voi và được mệnh danh là "ngọn gió hoang vu của đại ngàn” Ama Kông đã về với đất mẹ - miền đất đỏ bazan khi 102 tuổi. Ama Kông - huyền thoại săn voi sẽ sống mãi với 40 dân tộc trên mảnh đất Tây Nguyên và mọi người.

Đơn Thương

 

Sưu tầm